Poniedziałek, 16 listopada Imieniny: Małgorzata, Edmund, Gertruda
Teraz Poniedziałek, 16 listopada 2026

Fontanna Pauckscha w Gorzowie Wielkopolskim — historia i rzeźby

Przewodnik Damian Iwanicki 3 min czytania

Fontanna Pauckscha
Fot. Kapitel · „Gorzow Wlkp fontanna Pauckscha” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Fontanna Pauckscha stoi na Starym Rynku w Gorzowie Wielkopolskim obok katedry. Wyróżnia ją brązowa figura Nosiwody oraz grupy rzeźb symbolizujące gospodarkę miasta.

Fontanna Pauckscha to zabytkowa fontanna na Starym Rynku w Gorzowie Wielkopolskim, ustawiona obok Katedry Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Pierwotnie ufundował ją przedsiębiorca Hermann Paucksch, a w basenie ustawiono kamienny słup z centralną brązową postacią Nosiwody, potocznie zwaną Bamberką.

Historia powstania

Fundacja fontanny wyszła od Hermanna Pauckscha w 1896 roku. Fontannę uruchomiono w 1897 roku, a rzeźbiarz Cuno von Uechtritz-Steinkirch stworzył kompozycję z kamiennego słupa i brązowej figury kobiety niesącej koromysło z wiadrami. Postać miała symbolizować pracowitość mieszkańców oraz życiodajną rolę rzeki Warty.

Pod koniec II wojny światowej oryginalne rzeźby zostały zdemontowane i przetopione na cele wojenne. Ten los dotknął wielu zabytków w tym czasie, co oznaczało utratę przedwojennej wersji kompozycji.

Co przedstawiają rzeźby?

Główna figura, Nosiwoda, stoi na słupie i ma na ramionach koromysło z wiszącymi wiadrami. Postać łączono z pracowitością mieszkańców Gorzowa i z życiową funkcją rzeki Warty dla miasta. U stóp głównej postaci umieszczono trzy figury dzieci, które oddają podstawy gospodarki miasta z tamtego czasu.

Chłopiec z młotem i kołem zębatym symbolizuje przemysł. Jedna dziewczynka z wędką oznacza rybołówstwo. Druga dziewczynka trzyma sieć, a w zbiorniku przy jej stopach umieszczono model statku, co odnosi się do żeglugi.

Rekonstrukcja i współczesne losy

W drugiej połowie lat 70. XX wieku na fontannie pojawiła się rzeźba „Prządki” autorstwa gorzowskiej artystki Zofii Bilińskiej. W latach 90. Bilińska przygotowała wierną kopię trzech przedwojennych figur, które następnie oceniono przed komisję złożoną z byłych niemieckich mieszkańców Landsberga, rzeczoznawców Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przedstawicieli władz Gorzowa Wielkopolskiego.

Ostateczne odsłonięcie zrekonstruowanych rzeźb nastąpiło 2 lipca 1997 roku podczas obchodów 740-lecia Gorzowa Wielkopolskiego. Na uroczystości byli obecni Eberhard i Wolfhart Paukschowie, wnuk i prawnuk fundatora. W 2007 roku, w 750. rocznicę istnienia miasta, Poczta Polska wydała znaczek pocztowy z wizerunkiem fontanny.

Gdzie stoi fontanna?

Fontanna znajduje się na centralnym placu Starego Rynku w Gorzowie Wielkopolskim, bezpośrednio obok katedry. Pozycja na rynku podkreśla historyczną rolę fontanny jako elementu przestrzeni miejskiej.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Kto ufundował Fontannę Pauckscha?
Fontannę ufundował przedsiębiorca Hermann Paucksch i została uruchomiona w 1897 roku.
Kto wykonał oryginalne rzeźby fontanny?
Oryginalną kompozycję zaprojektował rzeźbiarz Cuno von Uechtritz-Steinkirch.
Co symbolizują postacie umieszczone przy fontannie?
Centralna postać Nosiwody symbolizuje pracowitość mieszkańców i życiodajność Warty. Chłopiec z młotem i kołem oznacza przemysł, dziewczynka z wędką — rybołówstwo, a dziewczynka z siecią i statkiem — żeglugę.
Kiedy odsłonięto zrekonstruowane rzeźby?
Zrekonstruowane rzeźby odsłonięto 2 lipca 1997 roku, podczas obchodów 740-lecia Gorzowa Wielkopolskiego.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Damian Iwanicki

Nazywam się Damian Iwanicki i w redakcji gorzowzbliska.pl prowadzę sekcję Przewodnik. Podpowiadam, gdzie zjeść, gdzie się zatrzymać i co zobaczyć w Gorzowie Wielkopolskim — od ścisłego centrum po okolice, do których warto wyjechać na weekend.

Czytaj również